Зебоӣ

Муаллиф: Антон Чехуф
Мутарҷим: Обид Шакурзода
Саҳифа: 125
Соли нашр:
Навъи файл PDF
Ҳаҷми файл: 1,17 Мб
Гирифтани китоб
Гирифтанд: 50 нафар

 


Дар бораи китоб:

 


Дар бораи муаллиф:

Антон Павлович Чехов (17/29) январи 1860, шаҳри Таганрог, вилояти Екатеринославская (вилояти Ростови имрӯза) — (2/15) июля 1904, Баденвайлер) — яке аз нависандагони бузурги классики адабиёти русӣ буд.

МАРДИ ТАНҲОРО ҲАМА ҶО БОДИЯ АСТ

Антон ЧЕХУФ бо панҷ бародару як хоҳар, аз хонаводаи як баққоли камҳол, дар муҳити беҳуқуқии Русияи подшоҳӣ, ҳанӯз аз наврасӣ бо фақру ранҷи муҳтоҷӣ, аммо бо умеди саъодати инсонӣ заҳамоти хастанопазири мондагор кашид. Муҳити ӯ тимсоли бешае буд, ки гурги ҳирсу нафсу истисмор ҳама омолу ормони ситудании башарро беамон сайд мекард. Дар ин фазо инсон ба сурат инсон менамуд, дар сират – ба фармудаи ҳазрати Мирзо Бедил, бӯзинае гашта буд маҳви таманно ба куни сурхи худ, балки харгӯшсифат тарсу, рӯбаҳмиҷоз бо макру ҳила, кафторосо ифлосу ғажд, хӯктабъи бандии нафсу шаҳват, морафгори каҷраву каҷкирдор, каждумхӯйи мудом ба заҳр задан тайёру…ва бадтар аз ин ҷонзодҳои бешуъур буд. Ин муҳит беамону бевақфа аз хурд то калон, бар тору пӯди ҷумла одамон нохуни заҷру зулм мезад: навзоди маъсумеро, ки бояд аз лаҳзаҳои нахуст баҳри зиндагии озоду ободу ормонӣ гом бардорад ва ё модари мушфиқеро, ки бо нозу фараҳ аз бахту иқболи фарзанд биболад, ё хоҳару бародари ҷонпайвандеро ки бо хоҳарию бародарӣ дарвозаҳои тозаи эҳсону накӯиро боз намояд, падари ҷафокашеро, ки аз нашъати заҳамоти рӯзафзуни хеш дар гармову сармо ҷону руҳи тоза бозёбад, ҳамчун барда нотавону уфтода ва хору ҳақир сохта буд. Он низом низоми ҷонварони ҷангал буд – ҳар кӣ ҳоким буд, ӯ хоҷаву мавло буду азизу доро, ва аммо дигарон чокару нотавон, овора ва гадойи сарсони ин «мулки Доро»! Чунин қонуни беқонунӣ мувофиқу мутобиқ бо мароми гурӯҳи ҳоким дар раъси як сарвари мутлақу хонаводаи бебандубори ӯ бедод мекард. Марги он кишвар бод, ки низому қонунаш иродати як ҳокиму хонадони он бошад!

Ва дар миёни ин кураи ситам, Чехуф сарбаланд буд; дар наврасӣ сарсахтона кор кард, то касби маъош кунаду мояҳтоҷи худ ва аҳли оила, аз ҷумла падару модарро алоқадре таъмин бисозад. Ва низ ба таври мудовим таҳсили илм кард, то аз аҳли маърифати замона ақиб намонад. Пас аз хатми дабистон дар Маскав таҳсилоти олии пизишкиро ба поён расонд. Чехуф он гуна зеҳну истеъдоди худододие дошт, ки агар ба ҳар риштаи илму фанн руҷуъ мекард, бегумон,комёб мешуд ва навиштори пурҳикматаш гувоҳе аз заковату дониши беназири ӯ дар фунуни мухталиф аст. Аммо ӯ гӯиё адибу нависанда ба дунё омада буд, ки аз даҳсолагӣ нахустин таълифоташ рӯй нашрияҳо ғулғула афганд ва он озмудаҳои нахусти табъро баъдан бо андаке вироиш, дубора орояи осори худ намуд. Чехов аз ҳамон ибтидо нобаробарию нобародарии давронро таҳаммул накард, нозири бетараф нагашт, балки ба исён омад. Исёни ӯ алайҳи ин ҳама шарру шӯр майдони адаб буд ва абзори набардаш қалами ростию коғази пок. Чехуф дар роҳи мавту маҳви ҷонҳо набуд, зеро ҳар инсон ба ин олам барои зиндагӣ кардан меояд, на барои кушта шудан! Аз ин рӯ, аз борони наврӯзии каломи ин суханвар боғи ҷонҳо парвариш меёфт, аз нафаси некаш мурдае аз ғам зинда мешуд. Ҳамасрон аз нахустин таълифоташ шефтаи шигирди шигарфу зебои ӯ шуданд, ки трожедиҳои айёмро дар чаҳорчӯби ҳикоёти кӯтоҳ ва дар қабои танзи зариф банду баст дод; заҳрхандаҳои ӯ дилхароштару риққатбортар аз ҳар трожедие менамуданд, ки то то умқи қалбҳо шуоъ мекашид. Аз ин рӯ ҳар навиштаашро дубораву дубора мехонданд. Қалам барои ин адиби ҷонсӯзи мардумон василае гашт, ки бо афкори рангине ҳамчун мунодии баробарию бародарии инсоният ҷомеъаи таҳқирдидаву мазлуми хешро умеде ба ояндаи равшан диҳад. Барои чунин шахсияте ҳамчун Чехуф дидани беадолатиҳои бодавом, беҳуқуқии таҳаммулнопазири ҳамватанон, хонавайронии бепоёни одамон, ва низ ҳамчунон ин фаҷоеъро бо ҳама дарду алами ҷонкоҳ дар каломи бадеъ оростан, саҳлу сода набуд, он ҳам дар қолиби жанри нозуки ҳикоя. Чехуф месӯхту дар партави ин шуълаҳо қалам мекашид, то ҷомеъаро аз ин бумбасти зулмонӣ ба роҳи равшане барад. Ӯ агарчи сӯхт, аммо ахгар нашуд ва то тавоневу маҷоле дошт, ситезахӯийи инсони сармояро бо танзи ҷоншикори пурдарде неш зад, марҳаме ба қалбҳои реш ниҳод, ба ҷамъияти даврони худ бо гуфтору кирдор намоиш дод, ки инсон бошед, инсоне чун Антон Чехуф – ростгӯй, росткору накӯрой, хайрхоҳ, бо иҳсону бо имон, фақирпарвар, беозор ва безор аз истисмору чаридани инсон бар инсоне! Дар вуҷудаш заррае таъассуб набуд ва танҳо як орзу дошт ва он ин буд, ки мардум дар камоли озодӣ зиндагӣ кунанд. Чехуф маҳз бо ин ройу равиши ирфонӣ бишорат медод, ки паямбарон танҳо на барои маҳз Худо, Худо гуфтану шиъор додан омада буданд, паямбарон барои талқини мо омада буданд, ки мо инсонҳо – новобаста ба ирқу нажоду забону макону маҳал, ҳарҷо ки бошем – мазҳаре аз Худо бошем! Ва ҳар ҷо ки бошем, ҳамчун Худованд халлоқу хайрхоҳ, меҳрбону бахшанда, дилнавозу бениёз ва душмани фитнаву найрангу ҳар гуна тамаъу оз ва аммо ободгару сарфароз бошем…

Антон Чехуф бо он ки кӯҳи ғамеро аз дарди миллати худ бар дӯш дошт, хам назад, то охирин нафас дар баробари ёру ағёр ҳич гоҳ маҳзуну шикаста зоҳир нашуд. Чехуф дар ҳалқаи анбуҳи дӯстони бешумораш, гирифта аз олиму адибу корогаҳу муҳандис, то коргару майфурӯшу ҳаммомию аспдузду рӯспӣ, ҳамеша муваққару хушҳолу самимӣ намоён шуд, – намоди як инсони боғурур ва ҷавонмарде шуҷоъ дар корзори адлу ифтихору шараф! Чехуф, ҳамин тавр, бо афкору осори ҷаҳонорояш, бо хӯйу хисоли беназири хосс ба худи ӯ дар ёди дӯстону ҳавохоҳон боқӣ монд, ки ҳар гоҳе ӯро ёдоварӣ кардаанд, аз ҷумла:

Антон Чехуф танҳо чиҳилучаҳор сол зиндагӣ кард, ки дар поёни нимаи умраш ба сил мубтало шуд ва аз ин беморӣ саранҷом даргузашт; аммо ӯ кореро анҷом дод, ки як инсони маъмулии солим дар даҳсолаҳо нахоҳад тавонист бианҷомад. Чехуф бист ҷилд асари насрии дар ҷаҳон маъруф таълиф намуд; Ӯ дар 25 соли таҷрибаи адабӣ, муваффақ ба эҷоди ҳудудан 900 асари хурду бузург шуд. Осораш ба беш аз сад забон баргардону нашр шуда ва низ беш аз 200 асараш ба рӯйи саҳнаи синемо рафтааст.

Антон Чехуф тавонист, ки «инқилобе дар адабийёт» барангезад.

Ба Чехуф унвони академикӣ дода шуд, ки ӯ радд кард; ин тасмими вай дар ҷомеъа бозтоби густардае ёфт.

Шаҳри Таганрог бо муҷассамаи Петри Аввал – шаҳрёри шарофатманду ростин ва сарвари зиёбахши Русияи андар бодлох фурӯрафта, ифтихор дорад, ки маҳз аз лутфи Антон Чехуф аст. Ӯ ҳукумати шаҳрро ба сохтани ин муҷассама водор кард.

Ҳангоме дар шаҳри Мелихов мезист, ҳазор андар ҳазор деҳқони хокпошу фақирро муфту ройгон табобат ва ба давою дору таъмин кард.

Дар замоне, ки вабо шуюъ карда буд, ҳамчун пизишк, ба танҳоӣ – бидуни дастёру рӯзи истироҳат, дар биступанҷ деҳкада хастанопазир машғули тадовии беморон шуд.

Бо пули худ дар рустоҳо чаҳор мактаб, зангулахона, саройи сӯхторнишонӣ, роҳе дар маҳалли Лопасниё бунёд кард.

Нахустин муҷассамаи Антон Чехуф соли 1908 дар Олмон гузошта шуд.

Занон мудом ин нависандаи номдорро дунболагир буданд.

Дар хонаводаи император Николайи II ҳамеша асарҳои Чехуфро мутолаъа мекардаанд, ҳатто гоҳе ҳам аз рӯйи осори вай намоишномаҳои хонаводагӣ мегузоштаанд.

Чун падари Чехуф даргузашт, ангуштари вай ба нависанда ёдгор монд, ки ин навиштаро дошт: «Марди танҳоро ҳама ҷо бодия аст». Ангуштар ҳамеша дар ангушти Чехов буд.

Антон Чехуф тақрибан тамоми мерос ва ҳуқуқи нависандагии хешро ба хоҳараш Мария вақф кард. Барои ҳамсари Чехуф – Олга Кониппер, 5 ҳазор рубл ва бӯстонсаро дар Гурзуф боқӣ монд. Аммо Олга низ аз «саҳм»-и худ ба нафъи ин хоҳар даст кашид.

Охирин калимоти васийятномаи Чехуф ба хоҳараш, ки аз Олмон навишт, фавқулода Чехуфиёна буд: «Ба камбағалон ёрӣ расон. Модарамонро азиз дор. Бо сулҳу сафо зиндагӣ кунед».

Ёди ин адиби сарбаланду муаддаб гиромӣ ва равони гавҳаринаш шод бод…

ш. Душанбе,
12.07. 2019

 


Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *